\u0130nsanl\u0131k tarihi boyunca toplumlar\u0131 ayakta tutan unsurlar yaln\u0131zca ekonomik g\u00fc\u00e7, askeri ba\u015far\u0131 ya da teknolojik geli\u015fmeler olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bir toplumu as\u0131l g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131lan; ahlak\u0131, adaleti, vicdan\u0131, merhameti ve ortak de\u011ferleridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc de\u011ferlerini kaybeden toplumlar, sahip olduklar\u0131 t\u00fcm maddi zenginliklere ra\u011fmen ayakta kalmakta zorlan\u0131rlar. Bug\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011fda ise tam da b\u00f6yle bir sorgulaman\u0131n e\u015fi\u011findeyiz. Teknolojide ilerliyoruz, \u015fehirler b\u00fcy\u00fcyor, ileti\u015fim h\u0131zlan\u0131yor, bilgiye ula\u015fmak kolayla\u015f\u0131yor. Fakat insan olarak ger\u00e7ekten geli\u015fiyor muyuz? \u0130\u015fte \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz gereken temel soru budur.<\/p>\n\n\n\n
Dijital \u00e7a\u011f\u0131n i\u00e7ine do\u011fan yeni nesiller i\u00e7in sanal d\u00fcnya art\u0131k hayat\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline geldi. Sosyal medya platformlar\u0131, dijital i\u00e7erikler ve sanal ili\u015fkiler g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131n merkezine yerle\u015fti. Elbette teknolojinin sundu\u011fu imkanlar\u0131 ink\u00e2r etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bilgiye eri\u015fim kolayla\u015ft\u0131, mesafeler k\u0131sald\u0131, insanlar d\u00fcnyan\u0131n her yerinden birbirleriyle ileti\u015fim kurabilir hale geldi. Ancak her kolayl\u0131\u011f\u0131n bir bedeli oldu\u011fu gibi bunun da bir bedeli oldu.<\/p>\n\n\n\n
Sanal hayat b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e ger\u00e7ek hayat k\u00fc\u00e7\u00fclmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Eskiden insanlar birbirlerinin kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7alar, bir bardak \u00e7ay\u0131n etraf\u0131nda saatlerce sohbet ederdi. Mahalle k\u00fclt\u00fcr\u00fc vard\u0131. Kom\u015fuluk vard\u0131. Bir b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn s\u00f6z\u00fc k\u0131ymetliydi. Bir dostun hat\u0131r\u0131 vard\u0131. Bir fincan kahvenin k\u0131rk y\u0131l hat\u0131r\u0131 oldu\u011funa inan\u0131l\u0131rd\u0131. Bug\u00fcn ise ayn\u0131 apartmanda ya\u015fayan insanlar birbirlerini tan\u0131m\u0131yor. Ayn\u0131 masada oturan insanlar birbirleriyle konu\u015fmak yerine telefon ekranlar\u0131na bak\u0131yor. Kalabal\u0131klar art\u0131yor ama yaln\u0131zl\u0131k da b\u00fcy\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
Belki de \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u00e7eli\u015fkisi budur.<\/p>\n\n\n\n
Birbirimize hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar yak\u0131n\u0131z ama ayn\u0131 zamanda birbirimizden hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar uza\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n
Toplumun temel direkleri olan adalet, ahlak, sayg\u0131 ve sorumluluk duygusu her ge\u00e7en g\u00fcn biraz daha a\u015f\u0131n\u0131yor. Bu kavramlar konu\u015fmalarda s\u0131k\u00e7a yer buluyor. Televizyon programlar\u0131nda, konferanslarda, sosyal medya payla\u015f\u0131mlar\u0131nda s\u00fcrekli de\u011ferlerden s\u00f6z ediliyor. Fakat i\u015f uygulamaya geldi\u011finde durum de\u011fi\u015fiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc de\u011ferlerin s\u0131nand\u0131\u011f\u0131 yer konu\u015fmalar de\u011fil, davran\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn d\u00fcr\u00fcstl\u00fckten s\u00f6z edenlerin bir k\u0131sm\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda farkl\u0131 davranabiliyor. Adaletten bahsedenler kendi menfaatleri zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde sessizle\u015febiliyor. Ahlak \u00fczerine uzun uzun konu\u015fanlar g\u00fcnl\u00fck hayatlar\u0131nda ayn\u0131 hassasiyeti g\u00f6stermeyebiliyor. B\u00f6yle olunca da toplumda g\u00fcven duygusu zedeleniyor.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nsanlar art\u0131k s\u00f6ylenenlere de\u011fil yap\u0131lanlara bak\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Ne yaz\u0131k ki g\u00f6rd\u00fckleri manzara da \u00e7o\u011fu zaman umut vermiyor.<\/p>\n\n\n\n
Daha da tehlikeli olan\u0131, ahlaki bozulman\u0131n s\u0131radanla\u015fmas\u0131d\u0131r. Bir yanl\u0131\u015f\u0131n s\u00fcrekli tekrar edilmesi zamanla normal kabul edilmesine yol a\u00e7\u0131yor. D\u00fcn tepki g\u00f6sterilen davran\u0131\u015flar bug\u00fcn ola\u011fan kar\u015f\u0131lanabiliyor. Toplumun vicdan\u0131 yava\u015f yava\u015f al\u0131\u015f\u0131yor. \u0130\u015fte ahlaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n kurumsalla\u015fmas\u0131 tam da burada ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Kurumsalla\u015fan ahlaks\u0131zl\u0131k, yaln\u0131zca bireysel bir sorun olmaktan \u00e7\u0131kar ve toplumsal bir hastal\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nsanlar yanl\u0131\u015flar\u0131 sorgulamamaya ba\u015flar.<\/p>\n\n\n\n
Yanl\u0131\u015f yapanlar utanmaz hale gelir.<\/p>\n\n\n\n
Do\u011fruyu savunanlar ise yaln\u0131zla\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Oysa bir toplumun gelece\u011fini belirleyen \u015fey, yanl\u0131\u015flar\u0131n ne kadar yayg\u0131n oldu\u011fu de\u011fil; do\u011frular\u0131n ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc savunuldu\u011fudur.<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn bir ba\u015fka sorun da sorumluluktan ka\u00e7ma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Herkes \u015fik\u00e2yet ediyor ama kimse sorumluluk almak istemiyor. Trafikten \u015fik\u00e2yet ediyoruz, \u00e7evre kirlili\u011finden \u015fik\u00e2yet ediyoruz, e\u011fitim sisteminden \u015fik\u00e2yet ediyoruz, ahlaki yozla\u015fmadan \u015fik\u00e2yet ediyoruz. Fakat d\u00f6n\u00fcp kendimize \u015fu soruyu sormuyoruz:<\/p>\n\n\n\n
Ben ne yap\u0131yorum?<\/p>\n\n\n\n
Yanl\u0131\u015f yapan hep ba\u015fkas\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Eksik b\u0131rakan hep ba\u015fkas\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Sorumlu olan hep ba\u015fkas\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Peki bu ba\u015fkas\u0131 kim?<\/p>\n\n\n\n
Toplum dedi\u011fimiz yap\u0131 uzaydan gelmedi. Hepimiz bu toplumun bir par\u00e7as\u0131y\u0131z. O halde ya\u015fanan her olumlu geli\u015fmede oldu\u011fu gibi her olumsuzlukta da pay\u0131m\u0131z vard\u0131r. Kendimizi tamamen masum ilan ederek hi\u00e7bir sorunu \u00e7\u00f6zemeyiz.<\/p>\n\n\n\n
Toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm bireyin kendi vicdan\u0131yla y\u00fczle\u015fmesiyle ba\u015flar.<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131 ele\u015ftiriyoruz. Kitap okumad\u0131klar\u0131n\u0131, ara\u015ft\u0131rmad\u0131klar\u0131n\u0131, sosyal medyada \u00e7ok zaman ge\u00e7irdiklerini s\u00f6yl\u00fcyoruz. Fakat \u00e7ocuklar s\u00f6ylediklerimizi de\u011fil, yapt\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6rnek al\u0131yorlar. Evinde kitap okunmayan bir \u00e7ocu\u011fun kitap sevgisi kazanmas\u0131 kolay de\u011fildir. S\u00fcrekli telefonla vakit ge\u00e7iren anne-baban\u0131n \u00e7ocuklar\u0131na ekran ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 konusunda nasihat vermesi de yeterli olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu nedenle meselenin merkezinde aile bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Aile yaln\u0131zca bireylerin bir arada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir kurum de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda de\u011ferlerin aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk okuldur. Sayg\u0131y\u0131, sevgiyi, sorumlulu\u011fu, merhameti ve vicdan\u0131 \u00e7ocuk ilk olarak ailede \u00f6\u011frenir. E\u011fer aile bu g\u00f6revini yerine getiremezse okulun, medyan\u0131n veya ba\u015fka kurumlar\u0131n tek ba\u015f\u0131na ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn \u00f6zg\u00fcrl\u00fck kavram\u0131 da s\u0131k\u00e7a tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Elbette \u00f6zg\u00fcrl\u00fck insan\u0131n en temel haklar\u0131ndan biridir. Ancak \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ile sorumluluk birbirinden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 bilmeyen, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6stermeyen bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck anlay\u0131\u015f\u0131 zamanla kaosa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Toplumu bir arada tutan ortak de\u011ferler olmadan \u00f6zg\u00fcrl\u00fck de anlam\u0131n\u0131 kaybeder.<\/p>\n\n\n\n
Modern \u00e7a\u011f insan\u0131 her \u015feye sahip olabilece\u011fine inand\u0131r\u0131yor. Daha fazla t\u00fcketmek, daha fazla kazanmak, daha fazla g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmak ba\u015far\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc haline geliyor. Fakat insan ruhu yaln\u0131zca maddi kazan\u0131mlarla tatmin olmuyor. Bug\u00fcn bir\u00e7ok insan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7sel bo\u015flu\u011fun temelinde de bu ger\u00e7ek yat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Maddi olarak b\u00fcy\u00fcyen ama manevi olarak k\u00fc\u00e7\u00fclen bir d\u00fcnyan\u0131n i\u00e7inde ya\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n
Daha b\u00fcy\u00fck evlerimiz var ama daha k\u00fc\u00e7\u00fck ailelerimiz.<\/p>\n\n\n\n
Daha h\u0131zl\u0131 ara\u00e7lar\u0131m\u0131z var ama daha az sabr\u0131m\u0131z.<\/p>\n\n\n\n
Daha fazla bilgimiz var ama daha az hikmetimiz.<\/p>\n\n\n\n
Daha \u00e7ok ba\u011flant\u0131m\u0131z var ama daha az dostumuz.<\/p>\n\n\n\n
Bu tablo bize \u00f6nemli bir ger\u00e7e\u011fi hat\u0131rlat\u0131yor: \u0130nsan sadece ekonomik bir varl\u0131k de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nsan\u0131n ruhu da vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Vicdan\u0131 da vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Anlam aray\u0131\u015f\u0131 da vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Toplumlar\u0131n ge\u00e7mi\u015fine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda b\u00fcy\u00fck medeniyetlerin yaln\u0131zca maddi g\u00fc\u00e7leriyle de\u011fil, ayn\u0131 zamanda de\u011fer sistemleriyle y\u00fckseldiklerini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bizim medeniyetimiz de as\u0131rlar boyunca ilimle, irfanla, edep ve ahlakla yo\u011frulmu\u015ftur. Camiler, medreseler, k\u00fct\u00fcphaneler, vak\u0131flar ve k\u00fclt\u00fcr kurumlar\u0131 yaln\u0131zca bina de\u011fil; ayn\u0131 zamanda bir de\u011fer anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yans\u0131malar\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn ise \u00e7o\u011fu zaman bu miras\u0131 yaln\u0131zca \u00f6v\u00fcn\u00fclecek bir ge\u00e7mi\u015f olarak g\u00f6r\u00fcyoruz. Oysa ge\u00e7mi\u015f, sadece anlat\u0131lmak i\u00e7in de\u011fil; ya\u015fat\u0131lmak i\u00e7in vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
E\u011fer ge\u00e7mi\u015ften gelen de\u011ferleri g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131za ta\u015f\u0131yam\u0131yorsak, onlar\u0131 yaln\u0131zca nostaljik bir hat\u0131ra olarak b\u0131rakm\u0131\u015f oluruz.<\/p>\n\n\n\n
Peki b\u00fct\u00fcn bu tablo kar\u015f\u0131s\u0131nda umutsuz mu olmal\u0131y\u0131z?<\/p>\n\n\n\n
Hay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc toplumlar her zaman kendilerini yenileme g\u00fcc\u00fcne sahiptir.<\/p>\n\n\n\n
Tarih boyunca bir\u00e7ok medeniyet krizler ya\u015fam\u0131\u015f, yanl\u0131\u015f yollara sapm\u0131\u015f, ard\u0131ndan yeniden toparlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun i\u00e7in \u00f6nce sorunun fark\u0131na varmak gerekir. Sorunu g\u00f6rmek \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn ilk ad\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 d\u00fcr\u00fcst insanlar var.<\/p>\n\n\n\n
H\u00e2l\u00e2 g\u00f6revini hakk\u0131yla yapan \u00f6\u011fretmenler, doktorlar, i\u015f\u00e7iler, \u00e7ift\u00e7iler ve y\u00f6neticiler var.<\/p>\n\n\n\n
H\u00e2l\u00e2 \u00e7ocuklar\u0131na g\u00fczel de\u011ferler kazand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan aileler var.<\/p>\n\n\n\n
H\u00e2l\u00e2 vicdan\u0131n\u0131 menfaatine satmayan insanlar var.<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015fte toplumun umudu da bu insanlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Gelece\u011fi kurtaracak olanlar y\u00fcksek sesle konu\u015fanlar de\u011fil, do\u011fru ya\u015fayanlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6rnek olmak anlatmaktan daha etkilidir.<\/p>\n\n\n\n
Bir toplumun yeniden aya\u011fa kalkmas\u0131 b\u00fcy\u00fck sloganlarla de\u011fil, k\u00fc\u00e7\u00fck ama samimi ad\u0131mlarla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Daha fazla okumak, daha fazla d\u00fc\u015f\u00fcnmek, daha fazla \u00fcretmek ve daha fazla sorumluluk almak zorunday\u0131z. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131 su\u00e7lamak yerine kendi pay\u0131m\u0131za d\u00fc\u015feni yapmak zorunday\u0131z.<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn kendimize \u015fu soruyu sormal\u0131y\u0131z:<\/p>\n\n\n\n
\u00c7ocuklar\u0131m\u0131za nas\u0131l bir d\u00fcnya b\u0131rakaca\u011f\u0131z?<\/p>\n\n\n\n
Sadece yollar\u0131, binalar\u0131 ve teknolojiyi mi miras b\u0131rakaca\u011f\u0131z?<\/p>\n\n\n\n
Yoksa ayn\u0131 zamanda adaleti, ahlak\u0131, vicdan\u0131 ve merhameti de aktarabilecek miyiz?<\/p>\n\n\n\n
As\u0131l mesele budur.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc gelece\u011fin d\u00fcnyas\u0131n\u0131 makineler de\u011fil, insanlar \u015fekillendirecektir.<\/p>\n\n\n\n
Ve insan\u0131 insan yapan \u015fey sahip oldu\u011fu teknoloji de\u011fil, sahip oldu\u011fu de\u011ferlerdir.<\/p>\n\n\n\n
E\u011fer de\u011ferlerimizi koruyabilirsek gelece\u011fimiz de olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Aksi halde ekonomik b\u00fcy\u00fcme rakamlar\u0131 y\u00fckselse bile toplumsal \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc engelleyemeyiz.<\/p>\n\n\n\n
Bu y\u00fczden bug\u00fcn her zamankinden daha fazla ahlaka, daha fazla adalete, daha fazla vicdana ve daha fazla sorumlulu\u011fa ihtiyac\u0131m\u0131z var.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc as\u0131l soru h\u00e2l\u00e2 \u00f6n\u00fcm\u00fczde duruyor:<\/p>\n\n\n\n
Nereye gidiyoruz?<\/p>\n\n\n\n
Ve bu sorunun cevab\u0131, asl\u0131nda hepimizin g\u00fcnl\u00fck hayatta verdi\u011fi kararlar\u0131n i\u00e7inde sakl\u0131d\u0131r<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ahlaks\u0131zl\u0131k Kurumsalla\u015f\u0131nca: Nereye Gidiyoruz? \u0130nsanl\u0131k tarihi boyunca toplumlar\u0131 ayakta tutan unsurlar yaln\u0131zca ekonomik g\u00fc\u00e7, askeri ba\u015far\u0131 ya da teknolojik geli\u015fmeler olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bir toplumu as\u0131l g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131lan; ahlak\u0131, adaleti, vicdan\u0131, merhameti ve ortak de\u011ferleridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc de\u011ferlerini kaybeden toplumlar, sahip olduklar\u0131 t\u00fcm maddi zenginliklere ra\u011fmen ayakta kalmakta zorlan\u0131rlar. Bug\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011fda ise tam da b\u00f6yle bir sorgulaman\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":144,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-184","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.bursadazaman.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/184","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.bursadazaman.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.bursadazaman.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.bursadazaman.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.bursadazaman.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=184"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.bursadazaman.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/184\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":186,"href":"http:\/\/www.bursadazaman.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/184\/revisions\/186"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.bursadazaman.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/144"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.bursadazaman.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.bursadazaman.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.bursadazaman.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}